Home - Artikelen - Kinderen en overgewicht

Kinderen en overgewicht

Gratis artikel 'Hoe ga je om met voeding in de opvoeding'

Steeds meer kinderen zijn te dik. Het aantal kinderen met overgewicht is de laatste 20 jaar verdubbeld. Maar liefst 1 op de 7 kinderen hebben last van overgewicht en dit aantal groeit snel.

Sommige kinderen hebben meer aanleg om dik te worden dan anderen. Kinderen waarvan beide ouders overgewicht hebben, hebben een grote kans om zelf ook dik te worden. Overgewicht is hèt probleem van de toekomst, omdat:

Eten overal is
Ongezonde fastfood/ kant en klaar maaltijden
Computer en de televisie zorgen ervoor dat men minder beweegt

Fysiek actief blijven vraagt meer dan vroeger organisatie en inspanning.

Belangrijk om kinderen anders te leren eten, bij kinderen is er nog de meeste kans op resultaat. Preventie is belangrijk!

Bestel direct het programma Kinderen en (op)voeding
Programma van 100 dagen, elke vijf dagen een mailtje met theorie, tips en opdrachten hoe om te gaan met voeding in de opvoeding. Tevens voorkomen en verminderen van overgewicht. Introductieprijs € 15,00. Meer info.

Tips voor ouders:

Verdeling van inname in de loop van de dag. Drie hoofdmaaltijden en
2/3 kleinere tussenmaaltijden of tussendoortjes. Experiment kostschool: kinderen kregen in het ene geval 3 maaltijden per dag en in het andere 5 of 6 maaltijden. De gewichtstoename na een jaar was bij de eerste groep groter dan bij de tweede.
De maaltijd momenten - steeds op dezelfde plaats/tijd eten. Vooral letten op; niet bij de koelkast eten, voor de computer of tv. Voorkom het 'onbewust' eten. Snoepen mag best, maar laat het kind er van genieten, het echt proeven.
Eten volgens de maaltijdschijf
Dwang is zelden een goede hulp. Het goede voorbeeld is belangrijk.Streef haalbare doelen na en wees daar tevreden mee (b.v. 1 hapje proeven van groenten)
Houdt het eten lekker (gezond eten is niet minder lekker)
Veel variatie
Aantrekkelijke presentatie

Test hoe jij als ouders omgaat met voeding in de opvoeding.

Home - Artikelen - Kinderen en overgewicht - Meer info

Lees hier meer over Kinderen en overgewicht:

Oorzaken van overgewicht
Veranderingen in eetgewoonten
Invloed van ouders op het eetgedrag
Te weinig lichaamsbeweging
Norm gezond bewegen
Gevolgen van overgewicht en obesitas

Oorzaken van overgewicht

Overgewicht ontstaat door een langdurige onevenwichtigheid tussen energie-inname en energieverbruik.

In meer dan 90% van de gevallen wordt obesitas bij kinderen veroorzaakt door te veel energie-inname / verkeerde voedingsgewoonten en te weinig lichamelijke activiteit.

Slechts bij een klein deel (< 10%) wordt obesitas veroorzaakt door ziektebeelden of
geneesmiddelengebruik
Erfelijke aanleg draagt voor 25-40% bij aan verschillen in overgewicht.

Veranderingen in eetgewoonten

Niet of slecht ontbijten
Het ontbijt wordt vaak gezien als de belangrijkste maaltijd van de dag. Het overslaan van het ontbijt leidt tot een tekort aan inname van voedingsstoffen, hetgeen zelden wordt gecompenseerd door de maaltijden gedurende de rest van de dag.
Juist voor schoolkinderen is het van belang de dag te beginnen met een goed ontbijt omdat het overslaan daarvan een ongunstige invloed heeft op de schoolprestaties.

Het is van belang dat goede ontbijtgewoonten onder schoolkinderen worden bevorderd. Het is daarbij niet alleen belangrijk dát men iets eet, maar ook wát men eet.

Toename van tussendoortjes
Een goede voeding zou moeten bestaan uit drie hoofdmaaltijden en twee of drie tussendoortjes per dag. Aanbevelingen voor een goede energieverdeling over de dag gaan daarom uit van de volgende verdeling: ontbijt 15-25%, lunch 25-35%, avondmaaltijd 25-35% en tussendoor (totaal) 10-15% (35).

Meer energierijke zoete tussendoortjes
In de voeding van schoolkinderen is de laatste jaren het gestegen
De laatste jaren is het aanbod kinderkoeken, snoepjes, frisdranken en gezoete kinderdranken sterk uitgebreid. De voorkeuren van jonge kinderen worden al duidelijk beïnvloed door tv-reclames waarin deze kinderproducten worden aangeprezen.

Voor ouders speelt gemak bij het maken van een keuze een grote rol: voorverpakte koeken en pakjes zijn sneller in de rugzak van hun kind gedaan dan een snee brood met kaas. Daarnaast denken ouders in veel gevallen een goede keus te maken omdat er bijvoorbeeld cruesli, vruchtensap of een melkvulling in producten zit, terwijl zij niet beseffen dat dit vaak maar kleine hoeveelheden zijn en dat deze producten daarnaast veel energie leveren.

Meer frisdrank en andere niet-alcoholische dranken
Uit onderzoek in de Verenigde Staten blijkt dat het gebruik van gezoete frisdranken de laatste jaren sterk is toegenomen. Ook in Nederland is het frisdrankgebruik bij basisschoolleerlingen waarschijnlijk gestegen. Uit de voedselconsumptiepeilingen komt naar voren dat het gebruik van niet-alcoholische dranken bij basisschoolleerlingen namelijk sterk is toegenomen. In een nadere analyse van de voedselconsumptiepeilingen blijkt dat voor de gehele Nederlandse bevolking het gebruik van frisdranken met 41% en het gebruik van vruchtensappen met 45% is toegenomen.

Daling gebruik basisvoedingsmiddelen door toename van genotmiddelen
Het lijkt wel alsof voedsel alleen nog als genotmiddel wordt gezien en niet meer als voedsel.Een ijsje, chips, frisdrank: het zijn geen extraatjes meer, zoals pakweg vijftien jaar geleden, maar het is gewoon geworden.
Verder blijkt uit de voedselconsumptiepeiling dat de inname van de basisvoedingsmiddelen zoals brood, aardappelen, melk (niet gezoet), groente en fruit de afgelopen jaren sterk is afgenomen.

Stijging gebruik energierijke kant-en-klaarmaaltijden
De laatste jaren is het aanbod en het gebruik van kant-en-klaarmaaltijden sterk gestegen. Door de toename van het aantal tweeverdieners met kinderen is binnen gezinnen met kinderen ook het gebruik van deze kant-en-klaarmaaltijden toegenomen. Vaak zijn deze kant-en-klaarmaaltijden energierijker (vetter) en zouter en bevatten minder groente en voedingsvezels dan traditionele thuisbereide maaltijden (zoals aardappelen, vlees en groente). Ongezien krijgen ouders en kinderen daardoor meer energie binnen dan dat zij verwachten.

terug

Invloed van ouders op het eetgedrag

Ouders hebben een belangrijke invloed op de voedselinname van hun kinderen tijdens de basisschoolperiode. Zij verzorgen de maaltijden, geven tussendoortjes mee en beïnvloeden de voedselvoorkeuren van hun kinderen.
Ouders bepalen voor zeker 90% de energie-inname van kinderen. De overige 10% kan door het kind zelf worden ingevuld of ook door de ouders omdat zij gezamenlijk met de kinderen uit eten gaan.

Omgevingsfactoren

Familiegrootte
De hoogste prevalentie van obesitas wordt gezien in éénkindgezinnen. De prevalentie neemt af naarmate het gezin kinderrijker wordt (13).

Sociale klasse
Obesitas bij kinderen hangt samen met een lager opleidingsniveau en een lager inkomen van de ouders. Na correctie voor de BMI van de ouders verdwijnt echter in veel studies deze relatie.

Obese ouders
Het eetgedrag van ouders beïnvloedt sterk dat van de kinderen. Kinderen van obese ouders hebben vijfmaal zoveel risico in vergelijking met kinderen van niet-obese ouders, om zelf obees te worden op volwassen leeftijd
Verder blijkt dat 79% van de obese moeders zelf niet signaleert dat hun kind overgewicht heeft. Dit gebrek aan inzicht beïnvloedt negatief de preventie van obesitas bij deze kinderen met overgewicht.

Ouderlijke verwaarlozing
Ouderlijke verwaarlozing in de kindertijd voorspelt overgewicht op volwassen leeftijd

Werkende moeders
Bij nadere analyse van de gegevens uit de Nederlandse groeistudies wordt een significant verband gevonden tussen het buitenshuis werken van de moeder en de BMI van het kind.

Eén-ouder gezinnen
In het onderzoek onder Utrechtse scholieren werd een significant hoger percentage niet-ontbijters gevonden bij kinderen uit één-ouder gezinnen. In dit onderzoek werd daarnaast tweemaal zo vaak overgewicht aangetroffen onder de kinderen die niet ontbeet in vergelijking met kinderen die wel een ontbijt gebruikt (30). Of er een direct verband tussen overgewicht en het afkomstig zijn uit een eenoudergezin bestaat, is echter niet bekend.

Allochtone gezinnen
Obesitas is meer aanwezig bij Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse kinderen dan bij Nederlandse kinderen .

Omgevingsfactoren kunnen verder beinvloed worden door:

geen vaste eetmomenten

niet gezamenlijk eten aan tafel

eten voor de tv

te weinig tijd om te ontbijten

gebruik van meer tussendoortjes

te weinig tijd beschikbaar om maaltijden te bereiden

verschuiving van de avondmaaltijd naar een later tijdstip waardoor ouders

tussendoortjes voor deze avondmaaltijd toestaan

ouders treden minder dwingend op dan 'vroeger' en laten zich bij hun inkopen door hun kinderen beïnvloeden

meer geld beschikbaar bij ouders

kinderen met meer zakgeld

meer invloed van vriendjes en vriendinnetjes om allerlei tussendoortjes te gebruiken

geen of weinig (ouderlijk) toezicht

compensatie met verwenvoedingsmiddelen om schuldgevoelens bij ouders over te weinig tijd die aan het kind kan worden besteed, weg te werken

het kind zelf geld meegeven om tussendoortjes en maaltijden te kopen

het kind te vaak verwennen/verrassen met 'lekkere' tussendoortjes

hoger gebruik van energierijke kant-en-klaarmaaltijden door gebrek aan tijd

groot en gevarieerd aanbod aan smakelijke en aantrekkelijke voedingsmiddelen

terug

Te weinig lichaamsbeweging

Kinderen besteden normaal gesproken een relatief groot aandeel van hun lichamelijke inspanning aan laag-intensieve activiteiten (zoals lopen, spelen, fietsen, etc.), waarbij tussen jongens en meisjes nauwelijks verschillen bestaan. Zwaardere inspanning komt bij jongens vaker voor dan bij meisjes.

Een toenemende inactieve levensstijl in onze moderne maatschappij is deels de oorzaak van de toename van overgewicht en obesitas bij kinderen. Als kinderen minder bewegen zal hun energiebehoefte afnemen. Daarnaast leidt inactiviteit tot een afname van de spiermassa hetgeen leidt tot een verminderde energiebehoefte.

Oorzaken van te weinig lichaamsbeweging

Minder buiten spelen - Door druk verkeer, een toenemend gevoel van onveiligheid en het ontbreken van buitenspeelmogelijkheden spelen kinderen minder buiten.

Toename van het aantal uren tv kijken. Het aantal uren per dag dat kinderen voor de tv doorbrengen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Nederlandse kinderen kijken gemiddeld 2 uur tv per dag. Tv-kijken leidt niet alleen tot een verminderde hoeveelheid lichamelijke activiteit. De energie-inname neemt ook toe naarmate er langer tv wordt gekeken.

Meer achter de computer. Kinderen brengen meer tijd inactief achter de computer door doordat computerspelletjes, chatten en internetgebruik bij kinderen erg populair zijn.

Meer op de achterbank. Door toenemende onveiligheid op straat en gebrek aan tijd bij de ouders worden kinderen steeds vaker met de auto naar school, naar vriendjes of vriendinnetjes of sportclubjes gebracht in plaats van lopend of op de fiets.

Minder gymles en het afschaffen van de verplichte zwemles op school. Op veel scholen staat het aantal uren gymles onder druk door een tekort aan vakdocenten en is de verplichte zwemles afgeschaft. Dit kan leiden tot een vermindering van de lichamelijke activiteiten.

Ouders hebben invloed. Ook op de activiteiten van kinderen blijken ouders een belangrijke invloed uit te oefenen. Kinderen met actieve ouders zijn zelf actiever dan kinderen van inactieve ouders. Verder blijken kinderen met een niet-Nederlandse nationaliteit of met ouders met een lager opleidingsniveau vaker lichamelijk inactief te zijn.

terug

Norm gezond bewegen

Hoeveel beweging heeft een kind nodig?
Bij kinderen is het belangrijk de hoeveelheid lichaamsbeweging te stimuleren. Als richtlijn voor de gewenste hoeveelheid lichaamsbeweging kan de 'Nederlandse norm gezond bewegen voor jeugdigen' worden gehanteerd;

Jongeren dienen dagelijks een uur matig intensief lichamelijk actief te zijn, waarbij de activiteiten minimaal tweemaal per week gericht zijn op het verbeteren of handhaven van lichamelijke fitheid (kracht, lenigheid en coördinatie). De duur en intensiteit van lichamelijke activiteit zijn inwisselbaar.

Daarnaast is het van belang de mate van tv kijken te beperken tot maximaal 2 uur per dag.

De beste manier om aan de norm voor gezond bewegen te kunnen voldoen is niet uitsluitend te gaan sporten (in clubverband) maar ook de lichamelijke activiteit te integreren in het dagelijks leven (op de fiets naar school, lopend boodschappen doen, de trap nemen in plaats van lift of roltrap).

Gevolgen van overgewicht en obesitas

Men denkt vaak dat aan overgewicht en obesitas alleen cosmetische consequenties zijn verbonden. Uit onderzoek blijkt echter dat overgewicht en obesitas leiden tot ernstige medische complicaties en dat er hoge kosten (voor gezondheidszorg, werkverzuim en arbeidsongeschiktheid) aan verbonden zijn.

Voor kinderen kunnen de psychosociale consequenties van overgewicht en obesitas van grote invloed zijn doordat zij worden gepest en gediscrimineerd, in een sociale isolatie terecht komen, een negatief zelfbeeld ontwikkelen, emotionele en gedragsproblemen ondervinden en depressief worden.

Nooitmeeropdieet.nl - Angele Bakker

Bron:
Achtergrondinformatie 'Terug naar de gezonde basis',
Campagne ter preventie van overgewicht bij kinderen in Nederland

terug